จากกรณี นักแสดงอารมณ์ดี แดนนี่ ศรีภิญโญ เสียชีวิตกะทันหันในวัย 57 ปี จากไตวายฉับพลัน สร้างความเสียใจให้เพื่อนร่วมวงการและแฟนคลับจำนวนมาก ขณะที่ หมอเจด นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ออกมาโพสต์ให้ความรู้ เตือนภัยเงียบใกล้ตัวที่หลายคนมองข้าม
ล่าสุด 21 เมษายน 2569 เพจเฟซบุ๊ก หมอเจด ได้อธิบายถึงภาวะไตวายฉับพลันว่า เป็นภาวะที่สามารถเกิดขึ้นได้รวดเร็วโดยแทบไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า หลายคนยังใช้ชีวิตปกติ แต่ภายในร่างกายกำลังสะสมความเสี่ยง โดยเฉพาะไต ซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญที่มักไม่แสดงอาการจนกว่าจะเข้าสู่ระยะรุนแรง
ไตวายฉับพลัน – ศัตรูที่มาเร็วโดยไม่เตือน
ภาวะนี้สามารถเกิดจากเรื่องใกล้ตัว เช่น การกินยาแก้ปวดต่อเนื่องในกลุ่ม ibuprofen และ naproxen โดยไม่มีแพทย์ดูแล การขาดน้ำจากอาการท้องเสีย อาเจียน หรืออากาศร้อนจัด รวมถึงการติดเชื้อรุนแรงในกระแสเลือด หรือภาวะความดันตกจากอุบัติเหตุ ส่งผลให้เลือดไปเลี้ยงไตไม่พอ จุดสำคัญคือไม่มีสัญญาณชัดก่อน อาการอาจแย่ลงภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วัน เช่น ปัสสาวะลดลง บวม เหนื่อย หรือซึม และมักมีตัวกระตุ้นชัดเจน
ไตวายเรื้อรัง – น่ากลัวเพราะมาเงียบ
ไตจะค่อย ๆ เสื่อมลงเป็นเวลาหลายปีโดยแทบไม่มีอาการ สาเหตุหลักในคนไทยคือเบาหวานและความดันที่ควบคุมไม่ได้ รวมถึงการใช้ยาแก้ปวดสะสม และยาสมุนไพรหรือยาชุดที่ไม่ปลอดภัย หลายคนรู้ตัวอีกทีก็เข้าสู่ระยะต้องฟอกไตแล้ว
สาเหตุที่คนไทยเจอบ่อยและมักมองข้าม พฤติกรรมใกล้ตัวที่เสี่ยง ได้แก่
– ใช้ยาแก้ปวดต่อเนื่องโดยไม่อยู่ในการดูแลของแพทย์
– ดื่มน้ำน้อยหรือขาดน้ำรุนแรง
– การติดเชื้อที่ปล่อยไว้นาน
– การใช้ยาสมุนไพรหรือยาชุดที่ไม่ปลอดภัย
– ภาวะความดันตกฉับพลันจากอุบัติเหตุหรือเสียเลือด
ส่วนใหญ่มักเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน และไม่แสดงอาการทันที
อาการแบบนี้ = ฉุกเฉิน อย่ารอ
– ปัสสาวะน้อยลงหรือไม่มีเลย
– บวมเร็วที่เท้า ขา หรือใบหน้า
– หอบ เหนื่อย
– ซึม สับสน
หากมีอาการเหล่านี้ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะยิ่งช้า โอกาสฟื้นยิ่งน้อย
สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอก
– อ่อนเพลียผิดปกติ
– บวม
– ปัสสาวะผิดปกติ เช่น ฟองเยอะ สีเข้ม หรือมีเลือด
– คลื่นไส้ เบื่ออาหาร
– สมองไม่ปลอดโปร่ง มึนงง
– ตะคริว ปวดขา
– คันตามตัว
หากมีหลายอาการร่วมกันไม่ควรละเลย
ค่าไต eGFR บอกอะไร และระยะไหนต้องระวัง
– มากกว่า 90 = ปกติ
– 60-89 = เริ่มเสื่อม
– 45-59 = เสื่อมปานกลาง
– 30-44 = เสื่อมมาก
– 15-29 = เสื่อมรุนแรง
– ต่ำกว่า 15 = ไตวายระยะสุดท้าย ต้องฟอกไตหรือเปลี่ยนไต
จุดสำคัญคือเมื่อค่าต่ำกว่า 45 จะเริ่มควบคุมได้ยาก นอกจากนี้ยังต้องดูค่า Creatinine และการตรวจปัสสาวะร่วมด้วย
ทั้งนี้ ภาวะไตวายไม่ใช่โรคไกลตัว และไม่ใช่เฉพาะผู้สูงอายุ สิ่งที่อันตรายที่สุดคือการไม่รู้ว่าตัวเองกำลังเสี่ยง การตรวจสุขภาพประจำปี โดยเฉพาะค่าไต จึงเป็นเรื่องสำคัญที่ช่วยให้รู้ทันและป้องกันก่อนเข้าสู่ระยะรุนแรง
