หลายคนคิดว่า “ตู้เย็น” คือสถานที่ที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับเก็บอาหาร เพราะความเย็นสามารถช่วยยืดอายุอาหารและป้องกันการเน่าเสียได้ แต่ความจริงแล้ว หากใช้งานผิดวิธี ตู้เย็นอาจกลายเป็นแหล่งสะสมของสิ่งปนเปื้อนที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพโดยไม่รู้ตัว
เรื่องราวของสามีภรรยาคู่หนึ่งวัยประมาณ 50 ปี กลายเป็นประเด็นที่หลายคนให้ความสนใจ หลังทั้งคู่เข้ารับการตรวจสุขภาพและพบว่าเป็นมะเร็งตับระยะเริ่มต้นพร้อมกัน
สิ่งที่ทำให้ครอบครัวแปลกใจคือ ทั้งสองคนไม่มีประวัติดื่มสุรา ไม่ได้พักผ่อนน้อยเป็นประจำ และไม่มีปัจจัยเสี่ยงที่เห็นได้ชัดเจน
หลังจากแพทย์สอบถามพฤติกรรมการใช้ชีวิตและการรับประทานอาหารอย่างละเอียด จึงพบจุดที่น่าสงสัย นั่นคือ ตู้เย็นของครอบครัวที่มักเต็มไปด้วยอาหารเก็บไว้นาน และไม่ค่อยได้รับการทำความสะอาด
แพทย์เตือนว่า ตู้เย็นไม่ใช่ “พื้นที่หยุดเวลา” ที่สามารถเก็บอาหารทุกอย่างไว้ได้นานโดยไม่มีวันเสีย เพราะอาหารบางชนิดเมื่อเก็บผิดวิธีหรือทิ้งไว้นาน อาจเกิดเชื้อราและสารปนเปื้อนที่เป็นอันตรายต่อร่างกายได้
โดยเฉพาะอาหาร 3 ประเภทนี้ หากพบในตู้เย็น ควรตรวจสอบให้ดี
1. เห็ดหูหนูหรือเห็ดที่แช่น้ำนานเกินไป
เห็ดหูหนูและเห็ดหลายชนิดเป็นอาหารที่มีประโยชน์ แต่หลังจากนำไปแช่น้ำแล้ว ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้นานเกินไป
หลายคนมีนิสัยแช่เห็ดไว้ข้ามคืน หรือแช่จำนวนมากแล้วเก็บไว้กินหลายวัน ซึ่งอาจทำให้จุลินทรีย์เจริญเติบโตได้ โดยเฉพาะเมื่อเก็บในสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม
หากพบว่าเห็ดมีลักษณะผิดปกติ เช่น มีกลิ่นแปลก เหนียว ลื่น หรือเปลี่ยนสี ควรทิ้งทันที ไม่ควรเสียดาย
วิธีที่เหมาะสมคือ แช่เท่าที่ต้องใช้ และนำไปปรุงอาหารภายในเวลาที่เหมาะสม
2. ผลไม้ขึ้นรา เน่า หรือช้ำมาก
หลายบ้านมักทำแบบเดียวกัน คือเมื่อเห็นผลไม้เสียเพียงบางส่วน ก็เลือกตัดส่วนที่เสียออก แล้วกินส่วนที่เหลือต่อ
แต่ในความเป็นจริง เมื่อผลไม้เกิดเชื้อรา สิ่งที่มองเห็นด้วยตาอาจเป็นเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น เพราะเชื้อราบางชนิดสามารถแพร่กระจายลึกเข้าไปในอาหารได้
การล้างน้ำหรือปาดส่วนเสียออก จึงอาจไม่ได้กำจัดความเสี่ยงทั้งหมด
หากผลไม้มีราขึ้น มีกลิ่นผิดปกติ หรือเน่าเสียชัดเจน วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือไม่ควรรับประทานต่อ
3. ถั่วและธัญพืชที่ขึ้นรา หรือมีรสผิดปกติ
ถั่วลิสง เมล็ดพืช และธัญพืชต่าง ๆ หากเก็บไว้ในที่ชื้นหรือเป็นเวลานาน อาจเกิดเชื้อราได้
หากรับประทานแล้วพบว่ามีรสขม กลิ่นเหม็นหืน หรือมีคราบผิดปกติ ควรหยุดกินทันที
โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีฉลาก ไม่มีวันหมดอายุ หรือเก็บรักษาไม่เหมาะสม ควรหลีกเลี่ยง เพราะเราไม่สามารถรู้ได้ว่าผ่านการเก็บมานานแค่ไหน
อยากใช้ตู้เย็นให้ปลอดภัย ควรทำอย่างไร?
ควรทำความสะอาดตู้เย็นเป็นประจำ อย่างน้อยทุก 1-3 เดือน
แยกอาหารดิบและอาหารสุกออกจากกัน
เก็บอาหารในภาชนะปิดสนิท
อย่าเก็บอาหารไว้นานจนลืม
ตรวจสอบกลิ่น สี และลักษณะอาหารก่อนรับประทาน
หลายครั้งสิ่งที่ดูเหมือนเป็น “ความประหยัด” เช่น เสียดายอาหารที่เริ่มเสีย หรือเก็บของไว้นานเกินไป อาจกลายเป็นสิ่งที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพในอนาคต
ตู้เย็นช่วยยืดอายุอาหารได้ แต่ไม่ได้ทำให้อาหารอยู่ได้ตลอดไป ดังนั้นอย่าลืมตรวจสอบสิ่งที่อยู่ในตู้เย็น เพราะสุขภาพของคนในครอบครัวมีค่ามากกว่าอาหารที่ต้องทิ้งไป.
